Historia
Kulczycki i kawa w Wiedniu: legenda i fakty
W Polsce mówi się, że to Polak nauczył Wiedeń pić kawę. Historia Kulczyckiego jest barwna, ale warto oddzielić w niej fakty od legendy.
Kim był Kulczycki?
Jerzy Franciszek Kulczycki sam przedstawiał się jako rodowity Polak z królewskiego wolnego miasta Sambor. Jego pochodzenie jest jednak sporne: badacze ukraińscy uważają go za prawosławnego Ukraińca, a niektórzy historycy austriaccy i węgierscy za Serba. Do Wiednia przybył z Serbii i pracował jako tłumacz w belgradzkim biurze Kompanii Wschodniej. Dzięki tej pracy dobrze znał język turecki.
Oblężenie Wiednia, sierpień 1683
Latem 1683 roku armia turecka oblegała Wiedeń. Wieczorem 13 sierpnia Kulczycki wymknął się z miasta przebrany za tureckiego żołnierza, by szukać pomocy. 15 sierpnia dotarł do księcia Karola Lotaryńskiego i wrócił z pisemną odpowiedzią. W nagrodę otrzymał prawa obywatela Wiednia i działkę budowlaną, a w 1684 roku został cesarskim tłumaczem języka tureckiego.
Legenda o workach kawy
Po zwycięstwie króla Jana III Sobieskiego Turcy zostawili w obozie zapasy, wśród nich worki z ziarnami. Według legendy Kulczycki dostał tę kawę i otworzył przy Domgasse 6 pierwszą kawiarnię w Wiedniu. Gorzki napój początkowo się nie przyjął, dopóki nie zaczął go słodzić miodem i cukrem, a w końcu dodawać mleka. Kulczycki stał się patronem wiedeńskich kawiarzy.
Co mówią dokumenty
Historycy podchodzą do tej opowieści ostrożnie. Pierwszym udokumentowanym przywilejem na publiczne podawanie kawy w Wiedniu jest zezwolenie, które w 1685 roku otrzymał Johannes Diodato. Kulczycki był więc bohaterem oblężenia, ale rola "ojca wiedeńskiej kawiarni" to w dużej mierze legenda.
Prawda czy nie, historia Kulczyckiego pokazuje, jak kawa trafiła do Europy: razem z wojną, handlem i spotkaniem dwóch kultur.
Kawa po wiedeńsku w domu
Słodka kawa z mlekiem, którą legenda przypisuje Kulczyckiemu, to dziś po prostu cappuccino albo latte. Do takich napojów najlepiej sprawdza się ekspres z dyszą do spieniania mleka. Wcześniejsza, turecka metoda parzenia w tygielku też ma się dobrze: wystarczy bardzo drobno zmielona kawa.
Do domowej kawy
Zobacz nasz poradnik najlepsze ekspresy do latte i ekspresy dla początkujących. Jeśli wolisz tradycję, poszukaj tygielka do kawy po turecku i młynka do kawy. Przyda się też sprzęt do spieniania mleka.
Film jest w serwisie YouTube i ładuje się dopiero po kliknięciu odtwarzania.
Źródła
- Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie: Jerzy Franciszek Kulczycki, założyciel pierwszej kawiarni w Wiedniu (po angielsku)
- Wikipedia (po angielsku): History of coffee, przywilej Johannesa Diodato z 1685 roku
Sprawdziliśmy te źródła w dniu podanym powyżej. Jeśli zauważysz błąd, napisz do nas przez stronę kontaktową.